7 lipca 2015

...Zakopane cz.4. Muzeum Tatrzańskie - chałupa podhalańska...

...mam nadzieję, że ostatni wpis o historii muzeum nikogo nie znużył a jedynie zaostrzył apetyt na dalszą wędrówkę. Stałe wystawy znajdujące się w muzeum podzielone są na trzy segmenty. Wystawa historyczna - udokumentowana zdjęciami, archiwaliami i wydawnictwami - przedstawia historię Podhala. Wystawa etnograficzna z życia codziennego dziewiętnastowiecznej rodziny góralskiej. Wystawa przyrodnicza - zajmująca pierwsze piętro muzeum - to historia geologiczna Tatr (w jednej części) jak i wystawa przyrody ożywionej (w drugiej części) przedstawiająca mieszkańców tatrzańskiej krainy...

...zawsze pociągały mnie klimaty związane z kulturą i historią - etnografią - regionów Polski. Ciągle nurtuje mnie pytanie jak to kiedyś było i dlatego najwięcej czasu poświęcę właśnie wystawie związanej z życiem codziennym Górali...
W roku 1922 Muzeum weszło w posiadanie największej kolekcji etnograficznej, liczącej blisko 400 okazów, którą ofiarowała Maria Dembowska. Życzeniem ofiarodawców było, aby kolekcja została umieszczona w góralskiej chałupie. Warunek ten, z powodu braku środków finansowych, został spełniony połowicznie: w sali na parterze wykonano model w skali 1:1 przedstawiający dwie izby – „czarną” i „białą” rozdzielone sienią. W tej nietypowej „gablocie” zbiory zostały udostępnione zwiedzającym.*
...wnętrze podhalańskiej chałupy (z poł. XIX w.) składało się z dwóch izb przedzielonych sienią. Był to jeden z charakterystycznych modelów wnętrza średniozamożnego gospodarstwa na Podhalu. Biedota góralska mieszkała w chałupach jednoizbowych... 

...CZARNA IZBA...
...na lewo od sieni znajdowała się izba czarna - nazwa izby wzięła się od pokrytych sadzą ścian - to właśnie w niej koncentrowało się codzienne życie góralskiej rodziny. 


...w izbie stał piec z odkrytym paleniskiem, bez przewodów kominowych. Dym unosił się w całej izbie i uchodził na strych otworem w powale. Na palenisku płonął ogień, na którym na żelaznych rusztach i trójnogach stawiano garnki. Na piecu i wokół niego widoczne są sprzęty kuchenne...


...nad piecem montowano żerdkę służącą do zawieszania codziennej odzieży...


...na środku izby stoi stolica, rodzaj stołka na wysokich nogach, przy którym spożywano posiłki. Stół był sprzętem szczególnie uświęconym i zazwyczaj znajdował się tylko w białej izbie...


...w łóżku spali gospodarze, spod niego wysuwano pościółkę, w której spały mniejsze dzieci. Nad łóżkiem wisi kołyska niemowlęca huzianka...


...dużo miejsca w czarnej izbie zajmował warsztat tkacki. Rozstawiano go na zimę i tkano na nim samodziałowe tkaniny lniane i wełniane...


...SIEŃ...
...w sieni znajdują się, niezbędne na co dzień, sprzęty gospodarskie. Są tam między innymi żarna, na których mielono mąkę, małe podręczne sąsieki - skrzynie na ziarno, drobne narzędzia rolnicze. W głębi sieni znajduje się drabina wyciosana w drewnianym pniu, po której wchodziło się na strych gdzie w dużych sąsiekach przechowywano ziarno...

  

...do sieni wchodzi się przez oryginalne odrzewia, ozdobnie kołkowane, pochodzące z domu Stefana Wójciaka z Kościelisk...


...BIAŁA IZBA...
...izba ta pełniła rolę reprezentacyjną. Swoją nazwę wzięła od białych, nieodymionych, ścian. W tej izbie brakuje pieca grzewczego, jednak napotkać go można było w białych izbach. Palenisko znajdowało się wtedy w sieni a znajdujący się w izbie trzon ogrzewał pomieszczenie... 

...tu odbywały się wszystkie przyjęcia rodzinne bowiem biała izba pełniła funkcję góralskiego salonu...

...wyposażenie tej izby było wykładnią zamożności gospodarzy. Wyrazem zamożności gospodarzy był kredens i jego zawartość. Umieszczono w nim ozdobną ceramikę: talerze, miski, dzbanki. Kolorowe i bogato zdobione naczynia to wyroby słowackich i węgierskich warsztatów ceramicznych. Służyła ona jedynie do ozdoby, bowiem na co dzień używano skromniejszych naczyń glinianych...


...w kącie białej izby stoi stół, którego blat był często intarsjowany w znaki o charakterze magicznym, jak choćby wyobrażenie wszechświata z księżycem i słońcem oraz gwiazdami wpisanymi w święty krąg...


...nad stołem wiszą rzędem obrazy przedstawiających świętych patronów. Wraz ze stołem tworzyły w izbie święty kąt...


...na łóżku układano, jedna na drugiej, haftowane poduszki. Ich liczba mówiła o wielkości posagu dorastających córek...


...pod ścianą stoją skrzynie wianne z wyprawą i odświętnym strojem...


...na ścianie wisi szafka, w której pokazano domową apteczkę (zioła i woda święcona)...


...wcześniejsze wpisy z pobytu w Zakopanem:


* z historii Muzeum Tatrzańskiego (http://www.muzeumtatrzanskie.com.pl/)